Rond semaglutide zijn tientallen klinische studies uitgevoerd, gebundeld in programma's met herkenbare namen. Hieronder volgen de mijlpalen in chronologische volgorde, met de vraag die elke studie wilde beantwoorden en de plek waar je de oorspronkelijke publicatie vindt.
- 2015 · OntwerpDe ontwerpers publiceren de chemische route naar semaglutide in het Journal of Medicinal Chemistry (PubMed 26308095).
- 2016 · SUSTAIN-6Een veiligheidsstudie naar hart- en vaatuitkomsten bij 3.297 deelnemers met diabetes type 2, met een looptijd van 104 weken (NCT01720446).
- 2019 · PIONEER 6Dezelfde vraag, nu voor de orale vorm, bij 3.183 deelnemers (NCT02692716).
- 2021 · STEP 1Een studie van 68 weken bij 1.961 volwassenen met overgewicht of obesitas zonder diabetes (NCT03548935).
- 2023 · SELECTEen uitkomstenstudie bij 17.604 deelnemers met hart- en vaatziekte en overgewicht, zonder diabetes (NCT03574597).
SUSTAIN-6: eerst de veiligheid
Regelgevers vragen bij nieuwe middelen voor diabetes type 2 sinds 2008 om aan te tonen dat ze het risico op hart- en vaatincidenten niet verhogen. SUSTAIN-6, gepubliceerd in The New England Journal of Medicine, was daarop gericht. Het primaire eindpunt was een samengestelde uitkomst van hart- en vaatincidenten, en de studie was opgezet om non-inferioriteit ten opzichte van placebo aan te tonen. Juist omdat zo'n studie primair om veiligheid draait, lezen onderzoekers secundaire bevindingen ervan met voorzichtigheid.
PIONEER 6: dezelfde vraag, andere toedieningsvorm
Een peptide dat via de mond wordt ingenomen, wordt normaal in de maag afgebroken. De orale vorm van semaglutide gebruikt daarom een hulpstof die de opname lokaal bevordert. PIONEER 6 onderzocht of ook die vorm voldeed aan de cardiovasculaire veiligheidseisen. Methodologisch interessant is dat de studie eindigde zodra er een vooraf bepaald aantal incidenten was bereikt, waardoor de mediane looptijd relatief kort bleef.
STEP 1: een nieuwe onderzoekspopulatie
Met het STEP-programma verschoof de aandacht naar mensen zonder diabetes. STEP 1 had twee primaire eindpunten: de procentuele verandering in lichaamsgewicht en het aandeel deelnemers dat een vooraf bepaalde drempel bereikte. Alle deelnemers kregen daarnaast leefstijlbegeleiding, ook in de placebogroep. Dat is belangrijk bij het lezen van de cijfers, want de vergelijking gaat steeds over het verschil bovenop die begeleiding.
SELECT: uitkomsten op lange termijn
De recentste mijlpaal in deze reeks is SELECT, met ruim zeventienduizend deelnemers een van de grootste gerandomiseerde studies in het incretineveld. Anders dan SUSTAIN-6 was SELECT opgezet als superioriteitsstudie: de onderzoekers wilden weten of er minder hart- en vaatincidenten optraden dan met placebo, in een populatie zonder diabetes. De publicatie verscheen eind 2023 in The New England Journal of Medicine.
Hoe je zulke studies leest
Drie vragen helpen bij elke publicatie. Wie deden er mee, en lijkt die groep op de situatie waarover je iets wilt zeggen? Was het primaire eindpunt vooraf vastgelegd, of gaat het om een secundaire analyse? En hoe is omgegaan met deelnemers die voortijdig stopten? Moderne studies rapporteren daarvoor vaak twee schattingen naast elkaar, wat verklaart waarom dezelfde studie soms met verschillende getallen wordt geciteerd. Wie de bevindingen op celniveau wil narekenen, vindt bij PeptidesX10 gevriesdroogd semaglutide-referentiemateriaal.
Bronnen
- Lau J, e.a. Discovery of the Once-Weekly Glucagon-Like Peptide-1 (GLP-1) Analogue Semaglutide. J Med Chem. 2015;58:7370–7380. doi:10.1021/acs.jmedchem.5b00726
- Marso SP, e.a. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Patients with Type 2 Diabetes. N Engl J Med. 2016;375:1834–1844. doi:10.1056/NEJMoa1607141
- Husain M, e.a. Oral Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Patients with Type 2 Diabetes. N Engl J Med. 2019;381:841–851. doi:10.1056/NEJMoa1901118
- Wilding JPH, e.a. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med. 2021;384:989–1002. doi:10.1056/NEJMoa2032183
- Lincoff AM, e.a. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes. N Engl J Med. 2023;389:2221–2232. doi:10.1056/NEJMoa2307563